Czym jest uzależnienie od hazardu?
Uzależnienie od hazardu jest zaburzeniem psychicznym. Klasyfikuje się je jako uzależnienie behawioralne. Oznacza to kompulsywną potrzebę grania mimo negatywnych konsekwencji. Mechanizm tego uzależnienia wiąże się z układem nagrody w mózgu. Gra hazardowa powoduje wyrzut dopaminy, co daje chwilowe uczucie przyjemności. Z czasem potrzeba coraz silniejszych bodźców, aby osiągnąć ten sam efekt.
Patologiczny hazard nie pojawia się nagle. Jest to choroba postępująca, która rozwija się etapami. W Polsce problem ten dotyka znaczącej liczby osób. Badania wskazują na około 50 tysięcy osób uzależnionych. Dodatkowo około 200 tysięcy osób jest zagrożonych rozwojem uzależnienia. Problem ten uznano oficjalnie za zaburzenie zdrowia psychicznego. Znajduje się w międzynarodowych klasyfikacjach chorób, takich jak DSM i ICD-10. Światowa Organizacja Zdrowia definiuje patologiczny hazard jako osobne zaburzenie psychiczne.
Jak rozpoznać uzależnienie od hazardu? Objawy i etapy
Rozpoznanie uzależnienia od hazardu bywa trudne. Osoby uzależnione często potrafią długo prowadzić pozornie normalne życie. Ukrywają swój problem przed bliskimi. Granica między niewinną rozrywką a nałogiem jest bardzo cienka. Nawet sporadyczny udział w loteriach czy kupowanie zdrapek może przerodzić się w problem. Dzieje się tak, gdy hazard zaczyna przejmować kontrolę nad życiem.
Istnieją jednak sygnały ostrzegawcze. Typowe objawy uzależnienia od hazardu obejmują:
- Silną, trudną do opanowania potrzebę grania.
- Poświęcanie coraz większej ilości czasu i pieniędzy na hazard.
- Rosnącą tolerancję – potrzebę coraz wyższych stawek dla uzyskania emocji.
- Nieudane próby kontrolowania, ograniczenia lub zaprzestania grania.
- Zaniedbywanie obowiązków zawodowych, rodzinnych i społecznych.
- Problemy finansowe, zadłużenie, pożyczanie pieniędzy.
- Ukrywanie skali problemu przed bliskimi, kłamstwa.
- Granie w celu poprawy nastroju, ucieczki od problemów lub „odegrania się”.
- Utrata zainteresowania innymi aktywnościami.
- Poczucie winy, wstydu, lęku lub depresji związane z graniem.
Uzależnienie od hazardu rozwija się zazwyczaj w czterech etapach:
- Faza zwycięstw: Gracz doświadcza początkowych sukcesów. Czuje ekscytację i optymizm. Zaczyna wierzyć w swoje szczęście i umiejętności. Gra staje się coraz częstsza.
- Faza strat: Wygrane stają się rzadsze, a straty rosną. Gracz zaczyna pożyczać pieniądze. Ukrywa swoje problemy finansowe. Gra, aby się odegrać, co prowadzi do dalszych strat.
- Faza desperacji: Hazard całkowicie dominuje życie gracza. Pojawiają się poważne długi. Gracz może uciekać się do nielegalnych działań, aby zdobyć pieniądze na grę. Relacje z bliskimi ulegają zniszczeniu.
- Faza utraty nadziei: Gracz czuje się bezradny i przytłoczony. Mogą pojawić się myśli samobójcze. Często towarzyszą temu inne problemy, jak depresja czy uzależnienie od substancji psychoaktywnych.
Ważne jest, aby pamiętać, że obniżona świadomość ponoszonych strat i wyrządzanych krzywd jest cechą samego uzależnienia.
Test na uzależnienie od hazardu – sprawdź, czy masz problem
Zastanawiasz się, czy Twój stosunek do hazardu jest zdrowy? Dostępne są narzędzia do samodzielnej oceny ryzyka. Jednym z nich jest test opracowany przez Anonimowych Hazardzistów (Gamblers Anonymous). Składa się on z 20 pytań dotyczących zachowań związanych z graniem. Testy takie można znaleźć online na stronach wielu poradni i ośrodków terapii.
Pamiętaj jednak, że wynik testu nie jest diagnozą medyczną. Stanowi jedynie wskazówkę, czy problem może istnieć. Profesjonalną diagnozę może postawić tylko specjalista – psychiatra, psycholog lub terapeuta uzależnień. Test jest narzędziem, które może skłonić do refleksji i poszukania pomocy.
Pamiętaj nie jest to diagnoza, a tylko narzędzie do wskazania problemu.
Poniżej znajduje się przykładowy zestaw pytań, często stosowany w testach przesiewowych. Odpowiedz szczerze „tak” lub „nie”:
Czy kiedykolwiek traciłeś/aś czas przeznaczony na szkołę lub pracę z powodu hazardu?
Odpowiedź twierdząca może wskazywać na negatywny wpływ hazardu na obowiązki.
Czy uprawianie hazardu powodowało kiedykolwiek, że twoje życie rodzinne stawało się nieszczęśliwe?
Hazard często prowadzi do konfliktów i napięć w rodzinie.
Czy hazard wpływał na twoją reputację?
Problemy z hazardem mogą negatywnie odbić się na postrzeganiu osoby przez innych.
Czy kiedykolwiek odczuwałeś/aś wyrzuty sumienia po grze?
Poczucie winy po graniu jest częstym objawem problemu.
Czy kiedykolwiek uprawiałeś/aś hazard, aby zdobyć pieniądze na spłatę długów albo by rozwiązać finansowe trudności?
Granie w celu rozwiązania problemów finansowych to błędne koło.
Czy uprawianie hazardu powodowało zmniejszenie się twojej ambicji lub skuteczności?
Uzależnienie może prowadzić do utraty motywacji w innych sferach życia.
Czy po przegranej czułeś/aś, że musisz wrócić, tak szybko jak to możliwe, by odrobić swoje straty?
Chęć „odegrania się” jest charakterystyczna dla patologicznego hazardu.
Czy po wygranej miałeś/aś silny przymus, by wrócić, grać dalej i wygrać więcej?
Trudność w zaprzestaniu gry po wygranej również może być sygnałem ostrzegawczym.
Czy często uprawiałeś/aś hazard aż do wydania ostatniej złotówki?
Utrata kontroli nad wydatkami na grę jest poważnym objawem.
Czy kiedykolwiek brałeś/aś pożyczki, by sfinansować swój hazard?
Zadłużanie się na hazard jest częstym elementem uzależnienia.